احادیث و سخنان

سخنان امام علی در ضرورت امنیت اقتصادی

امنیّت اجتماعی و اقتصادی ، عامل مهمّی است که بدون آن رونق و شکوفایی اقتصادی امکان پذیر نیست ، که در آن شیوه برخورد دولت با تُجّار و کسبه و تولید گنندگان و کارگران و برنامه ریزی دولتی در جهت امنیّت شغلی آنان مطرح است .
که امام علی علیه السلام در این باره در نامه ۵۱ خطاب به کارگزاران مالیاتی می نویسد:
وَلاَ تُحشِمُوا اءَحَدا عَن حَاجَتِهِ وَلاَ تَحبِسُوهُ عَن طَلِبَتِهِ، وَلاَ تَبِیعُنَّ لِلنَّاسِ فِی الخَرَاجِ کِسوَهَ شِتَاءٍ وَلاَ صَیفٍ، وَلاَ دَابَّهً یَعتَمِلُونَ عَلَیهَا، وَ لا عَبدا، و لا تَضرِبُنَّ اءَحَدا سَوطا لِمَکانِ دِرهَمٍ وَلاَ تَمَسُّنَّ مَالَ اءَحَدٍ مِنَ النَّاسِ، مُصَلٍّ وَلاَ مُعَاهَدٍ، إِلا اءَن تَجِدُوا فَرَسا اءَو سِلاَحا یُعدَی بِهِ عَلَی اءَهلِ الاِْسْلاَمِ، فإِنَّهُ لا یَنْبَغی لِلْمُسْلِمِ اءنْ یَدَعَ ذلِکَ فی اءَیْدِی اءَعْدَاءِ الاِسْلامِ فَیَکُونَ شَوکَهً عَلَیهِ.
وَلاَ تَدَّخِرُوا اءَنفُسَکُم نَصِیحَهً، وَلاَ الجُندَ حُسنَ سِیرَهٍ، وَلاَ الرَّعِیَّهَ مَعُونَهً، وَلاَ دِینَ اللّهِ قُوَّهً، وَاءَبلُوا فِی سَبِیلِ اللّهِ مَا استَوجَبَ عَلَیکُم ، فَإِنَّ اللّهَ سُبحَانَهُ قَدِ اصطَنَعَ عِندَنَا وَعِندَکُم اءَن نَشکُرَهُ بِجُهدِنَا، وَاءَن نَنصُرَهُ بِمَا بَلَغَت قُوَّتُنَا، وَلاَ قُوَّهَ إِلا بِاللّهِ العَلِیِّ العَظِیمِ.( ۹)
(هرگز کسی را از نیازمندی او باز ندارید، و از خواسته های مشروعش محروم نسازید، و برای گرفتن مالیات از مردم ، لباسهای تابستانی یا زمستانی ، و مرکب سواری ، و برده کاری او را نفروشید،
و برای گرفتن درهمی ، کسی را با تازیانه نزنید، و دست اندازی به مال کسی (نمازگزار باشد، یا غیرمسلمانی که در پناه اسلام است ) نکنید، جز اسب یا اسلحه ای که برای تجاوز به مسلمانها بکار گرفته می شود،
زیرا برای مسلمان جایز نیست آنها را در اختیار دشمنان اسلام بگذارد، تا نیرومندتر از سپاه اسلام گردند.
از پند دادن به نفس خویش هیچ گونه کوتاهی نداشته ، و از خوشرفتاری با سپاهیان ، و کمک به رعایا، و تقویت دین خدا، غفلت نکنید، و آن چه در راه خدا بر شما واجب است انجام دهید، همانا خدای سبحان از ما و شما خواسته است که در شکرگذاری کوشا بوده ، و با تمام قدرت او را یاری کنیم ، (و نیرویی جز از جانب خدا نیست ).
امام در نامه ۲۵ نهج البلاغه در دستورالعملی بسیار ارزشمند، با توجّه به امنیّت اقتصادی و احترام به جان و مال مسلمین و حفظ حریم اموال مردم به کارگزاران مالیاتی سفارش می کند که :
انطَلِق عَلَی تَقوَی اللّهِ وَحدَهُ لاَ شَرِیکَ لَهُ، وَلاَ تُرَوِّعَنَّ مُسلِما وَلاَ تَجتَازَنَّ عَلَیهِ کَارِها، وَلاَ تَاءخُذَنَّ مِنهُ اءَکثَرَ مِن حَقِّ اللّهِ فِی مَالِهِ، فَإِذَا قَدِمتَ عَلَی الحَیِّ فَانزِل بِمَائِهِم مِن غَیرِ اءَن تُخَالِطَ اءَبیَاتَهُم ، ثُمَّ امضِ إِلَیهِم بِالسَّکِینَهِ وَالوَقَارِ؛ حَتَّی تَقُومَ بَینَهُم فَتُسَلِّمَ عَلَیهِم ، وَلاَ تُخدِج بِالتَّحِیَّهِ لَهُم ،
ثُمَّ تَقُولَ: عِبَادَ اللّهِ، اءَرسَلَنِی إِلَیکُم وَلِیُّ اللّهِ وَخَلِیفَتُهُ، لاَِّخُذَ مِنکُم حَقَّ اللّهِ فِی اءَموَالِکُم ، فَهَل لِلّهِ فِی اءَموَالِکُم مِن حَقٍّ فَتُوَدُّوهُ إِلَی وَلِیِّهِ.
فَإِن قَالَ قَائِلٌ: لاَ، فَلاَ تُرَاجِعهُ، وَإِن اءَنعَمَ لَکَ مُنعِمٌ فَانطَلِق مَعَهُ مِن غَیرِ اءَن تُخِیفَهُ اءَو تُوعِدَهُ اءَو تَعسِفَهُ اءَو تُرهِقَهُ فَخُذ مَا اءَعطَاکَ مِن ذَهَبٍ اءَو فِضَّهٍ، فَإِن کَانَ لَهُ مَاشِیَهٌ اءَو إِبِلٌ فَلاَ تَدخُلهَا إِلا بِإِذنِهِ، فَإِنَّ اءَکثَرَهَا لَهُ.
فَإِذَا اءَتَیتَهَا فَلاَ تَدخُل عَلَیهَا دُخُولَ مُتَسَلِّطٍ عَلَیهِ وَلاَ عَنِیفٍ بِهِ.
وَلاَ تُنَفِّرَنَّ بَهِیمَهً وَلاَ تُفزِعَنَّهَا، وَلاَ تَسُوءَنَّ صَاحِبَهَا فِیهَا، وَاصدَعِ المَالَ صَدعَینِ ثُمَّ خَیِّرهُ، فَإِذَا اختَارَ فَلاَ تَعرِضَنَّ لِمَا اختَارَهُ.
(با ترس از خدایی که یکتاست و همتایی ندارد، حرکت کن ، در سر راه هیچ مسلمانی را نترسان ، یا با زور از زمین او نگذر، و افزون تر از حقوق الهی از او مگیر، هرگاه به آبادی رسیدی ، در کنار آب فرود آی ، و وارد خانه کسی مشو، سپس با آرامش و وقار به سوی آنان حرکت کن ، تا در میانشان قرار گیری ، به آنها سلام کن ، و در سلام و تعارف و مهربانی کوتاهی نکن
سپس می گویی :
(ای بندگان خدا، مرا ولیّ خدا و جانشین او به سوی شما فرستاده ، تا حق خدا را که در اموال شماست تحویل گیرم ، آیا در اموال شما حقّی است که به نماینده او بپردازید؟)
اگر کسی گفت : نه ، دیگر به او مراجعه نکن ، و اگر کسی پاسخ داد : آری ، همراهش برو، بدون آن که او را بترسانی ، یا تهدید کنی ، یا به کار مشکلی وادار سازی ، هرچه از طلا و نقره به تو رساند بردار، و اگر دارای گوسفند یا شتر بود، بدون اجازه اش داخل مشو، که اکثر اموال از آن اوست .
آنگاه که داخل شدی مانند اشخاص سلطه گر، و سختگیر رفتار نکن ، حیوانی را رَم مده ، و هراسان مکن ، و دامدار را مرنجان ، حیوانات را به دو دسته تقسیم کن و صاحبش را اجازه ده که خود انتخاب کند، پس از انتخاب اعتراض نکن .)
برگرفته از الگوهای رفتاری امام علی(ع)نوشته آقای محمد دشتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *