احادیث و سخنان

ضرورت دافعه در سخنان امام علی

پیکره جامعه انسان ها چونان جسم آدمی است اگر اصل دافعه نباشد و حالت بازدارندگی وجود نداشته باشد هر نوع آفت و بلایی دامنگیر آن می شود.
بسیاری ناآگاهانه به زشتی ها روی می آورند.
و برخی آگاهانه به رواج فساد می پردازند.
اگر همه مردم نظارت کنند می توانند بدان و فاسدان را بر سر جای خویش بنشانند و از هرگونه زشتی و انحرافی جلوگیری به عمل آورند،
که در فلسفه و چرائی «نظارت مردمی» امام علی (ع) فرمود:
وَالنَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ رَدْعَاً لِلسُّفَهاء
«نهی از منکر از آن جهت ضروری است که بی خردان را از بدی ها باز دارند.»
و آنگاه در یک رهنمود ارزشمند دیگری مردم را به «نظارت عمومی» و مراحل اجرائی امر به معروف و نهی از منکر سوق داده، می فرماید:
اَیُّهَا الْمُوْمِنُونَ، إِنَّهُ مَنْ رَاَی عُدْوَاناً یُعْمَلُ بِهِ وَمُنْکَراً یُدْعَی إِلَیْهِ، فَاَنْکَرَهُ بِقَلْبِهِ فَقَدْ سَلِمَ وَبَرِئَ؛ وَمَنْ اَنْکَرَهُ بِلِسَانِهِ فَقَدْ اُجِرَ، وَهُوَ اَفْضَلُ مِنْ صَاحِبِهِ؛
وَمَنْ اَنْکَرَهُ بِالسَّیْفِ لِتَکُونَ کَلِمَهُ اللَّهِ هِیَ الْعُلْیَا وَکَلِمَهُ الظَّالِمِینَ هِیَ السُّفْلَی، فَذلِکَ الَّذِی اَصَابَ سَبِیلَ الْهُدَی، وَقَامَ عَلَی الطَّرِیقِ، وَنَوَّرَ فِی قَلْبِهِ الْیَقِینُ.
«ای مومنان! هرکس تجاوزی را بنگرد، و شاهد دعوت به منکری باشد، و در دل آن را انکار کند خود را از آلودگی سالم داشته است،
و هرکس با زبان آن را انکار کند پاداش داده خواهد شد، و از اوّلی برتر است،
و آن کس که با شمشیر به انکار برخیزد تا کلام خدا بلند و گفتار ستمگران پَست گردد، او راه رستگاری را یافت و نور یقین در دلش تابید.»(۱).

حکمت ۳۷۳ نهج البلاغه معجم المفهرس مولّف، که برخی از اسناد آن به شرح زیر است:
۱- تاریخ طبری ج۵ ص۱۶۳: طبری شافعی (متوفای ۳۱۰ ه)
۲- منهاج البراعه ج ۳ ص ۴۱۱: ابن راوندی (متوفای ۵۷۳ ه)
۳- مشکاه الانوار ص۱۰۰ و۴۸ فصل۱۳: طبرسی (متوفای ۵۴۸ ه)
۴- بحار الانوار ج ۹۷ ص۸۹ ح۶۹ وص۹۱ ح۷۷: مجلسی (متوفای ۱۱۱۰ ه)
۵- غرر الحکم ج ۳ ص ۱۸۳: آمدی (متوفای ۵۸۸ ه)
۶- روضه الواعظین ص۳۶۴: ابن فتّال نیشابوری (متوفای ۵۰۸ه).
برگرفته از کتاب امام علی(ع)و نظارت مردمی نوشته آقای محمد دشتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *