امامت و رهبری، حاکمان زمان

اطاعت از امام علی

۱۵۱ انعام.
ترجمه: و به پدر و مادر احسان کنید.
حدیث: روی الشیخ الفقیه ابو الحسن بن شاذان عن طریق العامه عن علی بن الحسین عن ابیه عن علی بن ابی طالب قال: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و سلّم: ان اللّه قد فرض علیکم طاعتی و نهاکم عن معصیتی و اوجب علیکم اتباع امری و فرض من طاعه علی بن ابی طالب بعدی و نهاکم عن معصیته کما نهاکم عن معصیتی، و جعله اخی و

(۱)- اصول کافی: ج ۱ باب حجت.
(۲)- قرآن کریم ۲/ ۱۲۴ «إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَاَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ».
امام علی (ع) در قرآن از دیدگاه اهل سنت، ص: ۷۴
وزیری و وارثی و هو منی و انا منه، حبه ایمان و بغضه کفر، محبه محبی و هو مولی من انا مولاه و انا مولی کل مسلم و مسلمه و انا و هو ابوا هذه الامه» «۱».
ترجمه: از طریق عامه، علی بن حسین از پدرش و او از علی بن ابی طالب نقل میکند که فرمود: پیامبر فرمود:
خداوند اطاعت از مرا بر شما واجب کرده است و من شما را از گناه و مخالفت کردن با من نهی میکنم و واجب کرد بر شما پیروی از دستورات مرا. و آنچنانکه اطاعت از مرا بر شما فرض کرد اطاعت از علی بن ابی طالب را واجب کرد و من از معصیت کردن و مخالفت کردن با او شما را نهی میکنم آن چنانکه از مخالفت با خود، شما را نهی میکنم. خداوند علی را برادر من و وزیر و وارث من قرار داد. او از من است و من از او. دوستی او ایمان است و دشمنی با او کفر. دوستدار او دوستدار من است و دشمن او دشمن من. او مولای هرکسی است که من مولای او هستم و من مولای هر مرد مسلم و زن مسلمان هستم من و علی دو پدر این امت هستیم و نیز نقل کردهاند از علی علیه السّلام، که پیامبر فرمود: حق علی علیه السّلام بر مسلمانان، همان حق پدر بر فرزند خویش است «۲»
تفسیر:
ذکر نیکی به پدر و مادر، بلافاصله بعد از مبارزه با شرک و قبل از دستورهای مهمی همانند تحریم قتل نفس و اجرای اصول عدالت، دلیل بر اهمیت فوقالعاده حق پدر و مادر در دستورهای اسلامی است. این موضوع وقتی روشنتر میشود که توجه کنیم به جای تحریم آزار پدر و مادر که هماهنگ با سایر تحریمهای این آیه است، موضوع احسان و نیکی کردن ذکر

(۱)- المناقب المائه ابن شاذان المنقبه الثانیه و العشرون ۱۵٫
(۲)- مناقب ابن مغازلی ص ۴۸؛ شمس الدین محمد ذهبی شافعی در میزان الاعتدال ج ۲/ ۱۱۱؛ احمد بن حجر عسقلانی شافعی در لسان المیزان ج ۴/ ۳۹۹؛ موفق بن احمد خوارزمی حنفی در المناقب ص ۲۳۰٫
امام علی (ع) در قرآن از دیدگاه اهل سنت، ص: ۷۵
شده است.
ولد به معنای فرزند و والد به معنای پدر است کما اینکه به مادر والده میگویند به هر دوی آنها والدین گفته میشود «۱» چنانچه در قرآن کریم آمده است: رَبِّ اغْفِرْ لِی وَ لِوالِدَیَ ۷۱/ ۲۸ خداوندا من و پدر و مادرم را بیامرز.
از طرفی دیگر هرکس که سبب در ایجاد خیری یا صلاح آن چیز یا ظهور آن چیز باشد پدر اوست معلم انسان، پدر اوست چنانچه بعضی کریمه وَجَدْنا آباءَنا عَلی اُمَّهٍ ۴۳/ ۲۲٫ را نیز حمل بر معلم کردهاند چون گفتهاند این علماء و دانشمندان هستند که ما را تربیت کردهاند و تعلیم دادهاند «۲». حال پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم خدا که رسالتش جز تعلیم و تزکیه نفوس نبود به مصداق هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْاُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ … «۳» «اوست خدایی که در میان مردم درس نخوانده، پیامبری از خودشان برانگیخت که آیات او را بر آنان میخواند و پاکشان میسازد و کتاب و حکمت به آنان میآموزد» و جانشین بلافصل او حضرت علی علیه السّلام که تفسیر قرآن میکرد و شب و روز به تعلیم مردم مبادرت مینمود حق پدری بر امت اسلامی دارند.
برگزیده از کتاب امام علی(ع)در قرآن از دیدگاه اهل سنت نوشته آقای ابوالفضل یغمائی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *