نهج البلاغه

شرح نهج البلاغه محمد دشتی – حکمت ۳۸۶

پرهیز از تکبر و خود بزرگ‌بینی
ضع فخرک و احطط کبرک
(فخرفروشی را ترک کن و تکبرورزی را کنار بگذار)
سنایی غزنوی:
گرچه خوبی به سوی زشت به خواری منگر
کاندر این ملک چو طاووس به کار است مگس
اوحدی:
خاکساران جهان را به حقارت منگر
تو چه دانی که در این گرد سواری باشد
ناصرخسرو:
روزی ز سر سنگ عقابی بهوا خاست
پر را ز پی طعمه بپرواز بیار است
در راستی بال نگه کرد و چنین گفت
امروز همه روی زمین زیر پر ماست
بر اوج چو پرواز کنیم از نظر تیز
بینیم سر موئی اگر در تک دریاست
گر بر سر خاشاک یکی پشه بپرد
آن پر زدن پشه عیان در نظر ماست
بسیار منی کرد و ز تقدیر نترسید
بنگر که از این چرخ جفا پیشه چه برخاست
ناگه ز کمین‌گاه یکی سخت کمانی
تیری چو قضای بد بگشاد بر او راست
بر بال عقاب آمد آن تیر جگر دوز
از عالم افرازش زی شیب فرو کاست
بر خاک بیفتاد و بغلطید چو ماهی
وانگه نظر خویش فکند از چپ و از راست
سختش عجب آمد که ز چوبی و ز آهن
آن تیزی و تندی بچه سان گشته هویداست
زی تیر نگه کرد و پر خویش در آن دید
گفتا ز که نالیم که (از ماست که بر ماست)
باباافضل:
از کبر مدار هیچ در دل هوسی
کز کبر بجایی نرسیده است کسی
چون زلف بتان شکستگی عادت کن
تا صید هزار دل کنی در نفسی
سنایی غزنوی:
هیچ خود بین خدا بین نبود
مرد خود دیده مرد دین نبود [۴۳۱۶].
عطار نیشابوری:
تا تو در عجب و غروری مانده‌ای
از حقیقت دور دوری مانده‌ای [۴۳۱۷].
شیخ‌بهایی:
تو در این اوطان غریبی ای پسر
خوبه غربت کرده‌ای خاکت به سر
آنقدر در شهر تن ماندی اسیر
کان وطن یکباره رفتت از ضمیر
رو بتاب از جسم و جان را شاد کن
موطن اصلی خود را یاد کن [۴۳۱۸].
مولوی:
هر که نقص خویش را دید و شناخت
اندر استکمال خود دو اسبه تاخت
علتی بدتر ز پندار کمال
نیست اندر جانت ای مغرور ضال
علت ابلیس انا خیر بد است
وین مرض در نفس هر مخلوق هست
کبر زشت و از گدایان زشت‌تر
روز سرد و برف وانگه جامه‌تر
از منی بودی منی را واگذار
ای ایاز آن پوستین را یاد آر
این تکبر چیست غفلت از لباب
منجمد چون غفلت یخ ز آفتاب [۴۳۱۹].
فردوسی:
چو درویش نادان کند برتری
به دیوانگی ماند این داوری
سنایی غزنوی:
چیست در چشم عقل ناخوشتر
در جهان از گدای کبر آور [۴۳۲۰].
سعدی:
بر در گهی که نوبت «ارنی» همی زنند
موری نه‌ای و ملک سلیمانت آرزوست
برگرفته از کتاب شرح و تفسیر نهج البلاغه ترجمه محمد دشتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *